Zeka

ZEKA

Zeka; bireyin doğuştan sahip olduğu, kuşaktan kuşağa aktarılan merkezi sinir sisteminin işlevlerini kapsayan, deneyim, öğrenme ve çevreden kaynaklanan etkilerle biçimlenen bir birleşimdir. Zeka birçok zihinsel yeteneğin değişik durum ve koşullarda kullanılmasını içerir.

Bir kişinin zeka seviyesi diğer koşullar eşit tutulduğunda ne kadar zor işler başardığı, aynı güçlükteki işlerden ne kadarını başarabildiği veya ne kadar kısa sürede başardığı bilgilerinden hareketle tespit edilir.

Zeka ile beyin arasında çok yakın bir ilişki vardır. Zekanın beyinde olduğu kabul edilir. Beynin ne biçimde çalıştığı henüz çözümlenebilmiş değildir. Belleğin işleyiş mekanizması, beynin algılama şekli yıllardır bilim adamlarını uğraştırdı ve de uğraştırmaya devam etmektedir.

Zeka ve Çevre

Zekanın kalıtımla ilişkisi inkar edilemez ancak zeka üzerinde sadece kalıtım etkili değildir. Zeka üzerindeki önemli etkenlerden biri de çevredir. Bireyin yetiştiği çevre zeka gelişimini etkilemektedir. Farklı çevrelerde büyüyen tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan pek çok deneyde bu durum kanıtlanmıştır. Zekaya çevrenin etkileri arasında çevreden etkilenen kişilik yapısı, sosyo-ekonomik çevre, güdü, dil yeteneği sayılabilir. Sosyo-ekonomik düzeyi düşük bir ailede büyüyen çocukla, sosyo-ekonomik düzeyi yüksek bir ailede büyüyen çocuğun zeka puanları arasındaki farkın 20 olduğu yapılan deneylerle kanıtlanmıştır.

Zeka ve Başarı

Zeka ve başarı arasında doğru orantı vardır. Zeki alan bireyler diğer bireylere göre daha başarılıdır. Ancak başarı için sadece zeka yeterli değildir, çalışmak da gerekir. Az zeki olan biri de çalışarak başarılı olabilir ancak zeki birine göre başarmak için daha fazla zamana harcaması gerekir. Zekanın toplumsal başarıya dönüştürülmesini sağlayan mekanizma henüz keşfedilmemiştir.

Çeşitli Zeka Alanları

Günümüzde en yaygın testler olan Stanfort-Binet ekolünde zeka, kişinin test sonuçlarından aldığı derece ile ölçülmektedir. Binet’e göre akıcı ve kristalize zeka olmak üzere iki zeka alanı vardır. Akıcı zeka; yeni problemleri ve durumları başarıyla ele alma yeteneğidir. Kristalize zeka; bilginin saklanması ve deneyimleri kullanabilme yeteneğidir.

Gardner ise belirli alanlarda olağandışı başarılar sergileyen insanların yeteneklerini inceleyerek sekiz farklı zeka alanı belirlemiştir.

  • Müzikal zeka
  • Kinestetik zeka
  • İçedönük bireysel zeka
  • Duygusal zeka
  • Mantıksal-matematik zeka
  • Dilsel sözel zeka
  • Görsel uzaysal zeka

Bir önceki yazımız olan Hafıza Eğitimi başlıklı makalemizde hafıza eğitimi hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir